Succesfully saved

Gamzigrad

Gamzigrad, rimski naziv Felix Romuliana, je palata podignuta u periodu kada je car Dioklecijan uveo tetrarhiju, odnosno, podelu vlasti između dva augusta i njihova dva saradnika, nazvanih cezarima (209.-306.). Gradio ga je cezar (car) Gaj Galerije Valerije Maksimilijan krajem III veka, pored jednog rimskog naselja, verovatno po uzoru na cara Dioklecijana, koji je sebi palatu-tvrđavu izgradio u Splitu (Spalato). Arheološka istraživanja su otkrila dve faze izgradnje palate. Sudeći po nalazima, prvobitni zidovi utvrđene palate su u razdoblju od deset godina prošireni, palata je uvećana, a odbrambene kule su postale brojnije (ukupno 20 kula nasuprot ranijih 16) i masivnije. Ulazi su sa istočne i zapadne strane, oba branjena sa po dve kule. Ovaj glavni pravac (nije kao kod rimskih vojnih logora, cardo i dekumanus, ili kao u Spalatu) dele kompleks na dve strane. Severni deo obuhvata kompleks carske palate sa malim hramom i monumentalnim žrtvenikom, a na južnoj polovini kompleksa smešteni su objekti za javnu upotrebu, veliki hram sa dve kripte i kupatilo, zatim žitnica i skladišta (horeum). Palata je u drugoj polovini IV veka napuštena, a kasnije, u vreme cara Justicijana, postaje malo vizantijsko naselje pod imenom Romuliana. U XI veku postaje utvrđeno slovensko naselje – Gamzigrad.

Arheološka osnova Gamzigrad

Današnja situacija lokacije

 
dr Zsombor Szabó
Gamzigrad je arheološko nalazište upisano u centralni registar Srbije 1983. godine, kao nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja. 2007. godine upisan je na UNESCO-vu listu svetske baštine.