Succesfully saved

Židovar

Arheološki lokalitet nazvan Židovar, nalazi se u blizini istočno-banatskog sela Orašac (mađ. Homokdiód, rum. Oreșat). Naziv lokaliteta potiče od naziva lokalnog rumunskog stanovništva, Cetacea Jidovilor (jidova na rumunskom jeziku znači div, džin, doslovno grad đžinova). U rumunskom delu Banata postoji još jedan Židovar tj. Jidoara, pored reke Tamiš. Lokaciju (situaciju) Židovara prvi je nacrtao dopisni član Mađarske akademije nauka Gabor Teglaš (Téglás Gábor) 1905. godine. Sistematsko istraživanje lokaliteta počelo je nakon II. svetskog rata, a radove je vodio prof. Branko Gavela, koji je prve rezultate objavio u svom doktoratu sa naslovom: Keltski oppidum Židovar 1952. godine. Utvrđeno je više slojeva naselja od bronzane do gvozdene ere. Poslednji sloj bio je keltski (pleme Scordisci), ali ne isključuje se i uticaj Dačana. Sama lokacija nalazi se pored (sada regulisane) reke Karaš, na jednom lesnom bregu (oko 40 m višeg od okoline), približno elipsaste osnove. Sa jedne strane iskopan je odbrambeni jarak, a sa druge strane „prirodni odbrambeni bedemi“ bili su voda i močvare reke Karaš. Naselje je imalo niži i viši deo, koje je bilo utvrđeno palisadama i suhozidom. Pronađeni su temelji kuća pravougaone osnove. Uglovi kuća bili su ojačani kamenom, a sami zidovi bili su od pletere oblepljene glinom. Najvredniji nalaz su srebreni nakit sa visokom tehnologijom izrade. Lokacija se i dandanas se istražuje.

Crtež osnove Židovara Gabora Teglaša

Aero snimak lokacije

Izgled celog utvrđenja

Jedan od latenskih slojeva

dr Zsombor Szabó
Židovar je arheološki lokalitet 1993. godine upisan u centralni registar Srbije kao nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja.