Ime u srednjem veku: Towankwth; Thavankwth

 

Današnja situacija Tavankuta, na koti 129 se nalaze ostaci srednjovekovne crkve 

AArheološka istraživanja na lokaciji pronašla su tragove naselja iz doba Sarmata. U srednjovekovnim dokumentima ime naselja pojavljuje se kasno, tek 1435. godine pod imenom Tovankut. Jedna darovnica (Mađarski kralj Matija Korvin svojoj majci daruje posede oko Subotice) datirana četiri godine kasnije, odnosno 1439. godine, naselje spominje zasad jedini put, kao grad (Oppidum seu poss. Towankwth). U kasnijim dokumentima Tavankut je selo, koje pripada vlastelinskom posedu Subotice.

Pored puta između Donjeg i Gornjeg Tavankuta, između dva kraka vodotoka Krivaje, nalazi se jedno uzvišenje nalik na ostrvo. Na ovom brežuljku vršena su arheološka istraživanja 1967. godine i u jesen 1978. godine. Otkopana je samo trećina lokaliteta, ali i ova oskudna istraživanja dala su izvanredne rezultate. Otkriveni su ostaci jedne crkve i groblja. Groblje je bilo u upotrebi od XI do XV veka, što ukazuje na to da je naselje mnogo starije nego što bismo po pisanim dokumentima pretpostavljali, ali i na to da je tatarska najezda koja je opustošila Bačku mimoišla Tavankut.

Prva crkva podignuta je verovatno već u XI-XII veku, da bi kasnije u XIV veku bila povećana i proširena. Na ovo ukazuje ostatak kamenog prozora iz gotičkog perioda. Zidovi crkve bili su oslikani freskama sa floralnim motivima, čiji su ostaci nađeni u ruševinama. Na zapadnoj strani crkve nalazio se masivni toranj, čiji su temelji ostali samo u tragovima.

Na kontinuitet naselja, a time ujedno i groblja, ukazuje i to da je pored 115 otkopanih grobova nađena i jedna kosturnica,ossarium. U jednoj raki nađeno je uredno složeno blizu sto lobanja. Ta metoda se primenjivala kada bi „zidom okružena sveta teritorija groblja“ (cemetarium) postala tesna za nove grobove. Tada su se stari grobovi uništavali, a čuvale se samo lobanje, odnosno i dugačke kosti. 

Arheolog Laslo Sekereš je na osnovu vidljivih ostataka u oranici pretpostavljao da se srednjovekovno naselje Tavankut prostiralo u dužini od 1.500 metara, paralelno sa tokom Krivaje prema željezničkoj stanici Skenderevo.

 

dr Zsombor Szabó