Ime naselja u srednjem veku:Kulpen, Kewlpen, Kelpen

Sl. 1. Osnova tvrđave i lokacija crkve Sv. Lazar

U dokumentima se prvi put spominje kraljevska tvrđava 1388. godine kao castrum regale Kulpen. Tvrđava se nalazi na kraju „poluostrva” koje se prostire duboko u Obedsku baru. Tvrđava leži na jednom ostrvu i od naselja je razdvaja široki jarak. Na kraju naselja danas se nalazi crkva. Danas je pravoslavna, ali, sudeći po osnovi i dimenzijama, ona potiče iz srednjeg veka. Osnovna dimenzija crkve bila je 5,5 x 10 m sa polukružnom apsidom. Najverovatnije je Đurađ Branković, koji sebe naziva i od Kupinika, preuredio crkvu i dogradio jednu pripratu između 1453. i 1456. godine. Crkva je posvećena sv. Luki. Pošto na crkvi nisu vršena ozbiljna istraživanja, sve ovo je samo pretpostavka.

Krajem XII veka Srem je došao trajnije u posed Mađarske kraljevine, a u ovo pogranično naselje su naseljeni Kulpini (Kölpény), narod poreklom sa severa. Oni se nazivaju i Varjazi i bili su u službi samih ugarskih kraljeva kao telohranitelji. (U vojvodini postoji nekoliko naselja čije se ime može vezati uz ovaj narod). Po ugovoru zaključenom u Tati, kralj Žigmund (Sigismund) je tvrđavu Kölpény dodelio Stefanu Lazareviću, a nakon njegove smrti posed nasleđuje Đurađ Branković. Po jednom dokumentu iz 1497. godine „Georgius i Johanes, despoti Rascie, kao obični ugarski plemići koriste prezime“ (Csánki, 1894. II/248).

 
 

Sl. 2. Ostaci zidova tvrđave

Naselje je kao deo poseda imalo status oppiduma i imalo je pravo držanja vašara. U doba Hunjadijevih Kupinovo je bilo mesto u kojem se naplaćivala „tridesetina” – uvozna carina. Glavna centrala ubiranja carine bila je u Beogradu, a u Kupinovu je bila samo ispostava.
Tvrđava je kvadratne osnove cca 70 x 70 m, ležala je na ostrvu, a na uglovima je bila ojačana kulama višeugaone osnove. Zidovi su debljine 180-200 cm, zidani su od lomljenog kamena, a sa spoljne strane bili su obloženi opekom. Deo zida ne postoji, jer su ga Turci porušili i odvezli prilikom obnove šabačke tvrđave. Iz naselja se u tvrđavu ulazilo preko drvenog mosta, a ulaz je branjen i jednom kulom. Unutar tvrđave pronađen je bunar dubok 18 metara, čije je dno daleko ispod nivoa okolne močvare, tako da je u svakom trenutku bilo zdrave pijaće vode. Teritorija tvrđave danas se nalazi u privatnom vlasništvu.
 
dr Zsombor Szabó
 
Mapa područja na 1. vojnom premeru  (druga polovina XVIII veka)